Ostatnia aktualizacja: 11 czerwca 2026
Podstawy prawne certyfikacji ekologicznej
Od 1 stycznia 2022 roku obowiązuje w całej Unii Europejskiej rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych. Zastąpiło ono wcześniejsze rozporządzenie (WE) nr 834/2007 i wprowadza bardziej szczegółowe wymagania dotyczące zarządzania gruntami, pasz, środków ochrony roślin oraz zasad konwersji.
W Polsce nadzór nad wdrożeniem przepisów sprawuje Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS), która jednocześnie akredytuje prywatne jednostki certyfikujące działające na terenie kraju. Producent ma obowiązek zawrzeć umowę z jedną z tych jednostek przed formalnym rozpoczęciem procesu certyfikacji.
Etap konwersji – czas przejścia
Zanim gleba zostanie uznana za ekologiczną, musi przejść tak zwany okres konwersji, podczas którego nie wolno stosować żadnych syntetycznych środków ochrony roślin ani nawozów mineralnych spoza listy substancji dopuszczonych. Dla gruntów ornych okres ten wynosi zazwyczaj dwa lata poprzedzające wysiew, a dla roślin wieloletnich – trzy lata przed zbiorem pierwszych plonów.
Rozporządzenie (UE) 2018/848 przewiduje możliwość skrócenia okresu konwersji przez właściwy organ krajowy, jeśli producent jest w stanie udowodnić, że grunt nie był wcześniej poddawany działaniu substancji niedozwolonych. Wymagane jest zazwyczaj przedstawienie dokumentacji z poprzednich lat lub zaświadczeń urzędowych.
W trakcie okresu konwersji producent jest już objęty coroczną kontrolą jednostki certyfikującej. Na tym etapie nie ma jeszcze prawa do oznaczania produktów logo rolnictwa ekologicznego UE, może natomiast oznaczyć je jako „produkt z uprawy w trakcie konwersji na rolnictwo ekologiczne".
Wybór jednostki certyfikującej
Na terenie Polski działa kilkanaście jednostek certyfikujących akredytowanych przez IJHARS. Należą do nich między innymi BIOEKSPERT, Ekogwarancja PTRE, PNG Sp. z o.o. czy COBICO. Każda z nich stosuje własny cennik, harmonogram wizyt kontrolnych i specjalizuje się w określonych sektorach produkcji – np. uprawach sadowniczych, warzywach lub produktach przetworzonych.
Wybór jednostki powinien uwzględniać kilka czynników: zasięg geograficzny, doświadczenie z danym typem produkcji, terminy dostępnych audytów oraz koszty roczne, które mogą się istotnie różnić w zależności od wielkości gospodarstwa i zakresu certyfikacji.
Procedura aplikacyjna krok po kroku
- Zgłoszenie do jednostki certyfikującej – wypełnienie formularza zgłoszeniowego, podpisanie umowy, opłata rejestracyjna.
- Sporządzenie planu produkcji ekologicznej – opis upraw, stosowanych środków, rotacji, zarządzania glebą.
- Inspekcja wstępna – audytor odwiedza gospodarstwo, ocenia zgodność stanu faktycznego z deklaracją, pobiera próbki gleby i roślin do analizy.
- Decyzja certyfikacyjna – po pozytywnym wyniku inspekcji jednostka wystawia certyfikat na okres 12 miesięcy.
- Coroczna inspekcja – co roku przeprowadzana jest kontrola potwierdzająca utrzymanie wymagań. Przy braku zastrzeżeń certyfikat jest odnawiany.
Dokumentacja i rejestr czynności
Producent ekologiczny jest zobowiązany do prowadzenia ewidencji wszystkich czynności agrotechnicznych: zabiegów ochrony roślin, nawożenia, prac glebowych, zbiorów i sprzedaży. Dokumentacja musi być dostępna podczas inspekcji i przechowywana przez co najmniej pięć lat. W praktyce wiele gospodarstw korzysta ze specjalistycznych aplikacji lub arkuszy kalkulacyjnych dostosowanych do wymogów kontrolnych.
Zakupy środków dozwolonych
Środki ochrony roślin dopuszczone w produkcji ekologicznej muszą figurować w wykazach prowadzonych przez Komisję Europejską lub być zatwierdzone przez właściwy organ krajowy. W Polsce należy sprawdzić aktualną listę substancji czynnych na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zakup środka nieujętego w wykazie – nawet jeśli pochodzi z naturalnego źródła – może skutkować zawieszeniem certyfikatu.
Koszty certyfikacji
Koszty certyfikacji zależą od powierzchni gospodarstwa, rodzaju upraw i wybranej jednostki certyfikującej. W przypadku małych gospodarstw do 10 ha roczny koszt utrzymania certyfikatu wynosi zazwyczaj kilka tysięcy złotych. Dla większych jednostek opłata jest kalkulowana indywidualnie. Część kosztów certyfikacji może być dofinansowana w ramach działania „Rolnictwo ekologiczne" z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich – szczegółowe warunki określa Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).
Źródła i odniesienia
Poniższe źródła stanowią podstawę prawną i informacyjną opisanego procesu: